Opublikowany 5 października, 2025 | Kategoria: BEZPIECZEŃSTWO PRACYKategoria: CLEANROOMKategoria: Kwalifikacja Pomieszczeń CzystychKategoria: Testy szczelności

EN1822 i testy skanowania DOP w badaniach filtrów powietrza

EN1822 i testy skanowania DOP w badaniach filtrów powietrza

Wprowadzenie
W sektorze farmaceutycznym i laboratoryjnym kluczowe znaczenie ma niezawodność filtracji powietrza. Filtry HEPA i ULPA stosowane w pomieszczeniach czystych muszą spełniać rygorystyczne normy, aby zagwarantować bezpieczeństwo procesów produkcyjnych oraz ochronę personelu. Jednymi z najczęściej przywoływanych standardów w tej dziedzinie są EN1822 oraz metoda skanowania z użyciem fotometrii DOP.

Norma EN1822 – testy producenta

Norma EN1822 określa procedury testowania kompletnych elementów filtracyjnych. Warto podkreślić, że nie jest to metoda badań w warunkach rzeczywistych (in situ) i nie może być powielana w terenie.

W ramach EN1822 stosuje się trzy różne metody w zależności od klasy filtra (od H12 do U17):

  • Test licznikiem cząstek – najbardziej wymagający, używany głównie dla klas U17–U15, opcjonalnie także dla H14.

  • Test pojedynczego punktu penetracji – stosowany dla H13 i H12.

  • Test wizualny (Paraffin Thread Test) – prostsza metoda, jednak uznawana za mniej dokładną i niewystarczającą dla filtrów badanych w polu zgodnie z EN14644-3.

Wyniki testów w ramach EN1822 podawane są jako efektywność całkowita (integralna) filtra, określana dla najbardziej penetrującego rozmiaru cząstki (MPPS).

Kryteria akceptacji według EN1822

Norma dopuszcza określone poziomy penetracji całkowitej oraz tzw. „lokalne nieszczelności” – mogą one osiągać wartość nawet pięciokrotnie większą niż całkowita penetracja, pod warunkiem że nie zostanie przekroczona ogólna wartość integralna. W praktyce oznacza to, że filtry H13 i H14 zgodne z EN1822 mogą nie spełniać ostrzejszych wymagań normy EN14644-3, która dopuszcza pojedynczy wyciek maksymalnie 0,01%.

Kryteria akceptacji EN1822 vs. skanowanie fotometrem DOP

Klasa filtra Efektywność całkowita (integralna) Penetracja całkowita Lokalna penetracja (EN1822) Kryterium DOP* (fotometria)
U17 99,999995% 0,000005% 0,00001% 0,0002%
U16 99,99995% 0,00005% 0,00025% 0,0002%
U15 99,9995% 0,0005% 0,0025% 0,001%
H14 99,995% 0,005% 0,025% 0,01%
H13 99,95% 0,05% 0,25% 0,01%
H12 99,5% 0,5% 2,5% 0,01%

* DOP = Dispersed Oil Particulate, metoda fotometrii aerozolowej.

Testy fotometryczne DOP

W praktyce przemysłowej, szczególnie w Wielkiej Brytanii, powszechnie stosuje się skanowanie fotometrem aerozolowym (DOP photometry). Jest to metoda:

  • szeroko używana jako test weryfikacyjny in situ,

  • częściej stosowana również przez producentów niż testy wg EN1822,

  • przewyższająca wymagania EN1822 w przypadku filtrów H14–H12 nawet 2,5–25 razy.

Norma EN14644-3 wymaga, aby w zainstalowanych filtrach nie występowały żadne nieszczelności przekraczające 0,01%, obejmując zarówno medium filtracyjne, jak i uszczelnienia na styku z ramą.

Wnioski

  • Filtr przetestowany zgodnie z metodą DOP na etapie produkcji może przewyższać wymagania EN1822 i jednocześnie spełniać surowsze normy EN14644-3.

  • W przypadku filtrów H13 i H14 metoda fotometryczna jest zdecydowanie bardziej restrykcyjna, co zapewnia dodatkowy poziom bezpieczeństwa dla branży farmaceutycznej i laboratoryjnej.

Uwagi techniczne:

  • W artykule użyto terminu DOP w odniesieniu do „Dispersed Oil Particulate”, a nie do związku chemicznego o tej samej nazwie.

  • Aerozol testowy generowany jest przez urządzenia zapewniające cząstki w zakresie MPPS (0,15–0,25 µm).